Van Hanegem over WK 1974 en totaalvoetbal: “Hoef je geen professor voor te zijn”

In de kantine van IJsselmeervogels in Spakenburg werd vorige week hartstochtelijk teruggeblikt op het WK 1974. Tijdens een speciale WK-editie van ‘Voetbal Herinneringen’, bijeenkomsten voor ouderen met dementie, kwamen details en anekdotes over het toernooi in Duitsland moeiteloos naar boven. Bijzonder: mensen die zich de vorige dag soms niet herinneren, bleken nog haarscherp wedstrijden van meer dan vijftig jaar geleden te kunnen navertellen.

Ere-gast was Willem van Hanegem, een van de iconen van dat Oranje. De Kromme zegt zelf niet vaak terug te denken aan 1974. “Het was mooi, en dan ga je weer verder”, vertelt hij in de VI-rubriek Balverliefd. Hij merkte hoezeer het toernooi bij het publiek is blijven leven. “Deze mensen blijven ermee bezig. Veronderstel dat je kampioen was geworden, dan waren mensen nooit zo lang over dat WK blijven kletsen. Denk ik echt.”

Van Hanegem schetste hoe laag de verwachtingen vooraf waren. “Ik zei nog: het is eigenlijk zonde van het geld om naar Duitsland te gaan. Voor dat toernooi speelden we echt heel slecht. Tot we tegen Argentinië oefenden, net voor we naar Duitsland gingen. Ineens viel het.”

Ook nuanceerde hij de vaak herhaalde verklaringen over het succes van dat Oranje. Volgens Van Hanegem lag het niet uitsluitend aan bondscoach Rinus Michels of aan Johan Cruijff. “Krijg je dat gezeik altijd weer: het kwam door Rinus Michels. Rinus Michels was er bijna nooit; hij was nog trainer van Barcelona. En het was ook niet alleen Cruijff. Johan was de beste speler die we hadden, maar ga nu niet zo raar staan kletsen. Ze doen net of die anderen allemaal koekenbakkers waren. Je moet goede spelers hebben, dat is het meest belangrijke. Die hadden we.”

Totaalvoetbal vat Van Hanegem samen in zijn karakteristieke eenvoud. “Het is het meest simpele wat er is: wij houden van dat spel. Dus als je die bal verliest, moet je zorgen dat je hem zo snel mogelijk terug hebt. Hoef je geen professor voor te zijn.”

De bijeenkomst in Spakenburg onderstreepte hoe diep WK 1974 in het Nederlandse voetbalgeheugen gegrift staat, en hoe de lessen van toen — teamkwaliteit, direct druk zetten, simpel spelen — nog altijd klinken wanneer de hoofdrolspelers hun verhaal doen.